16 Mei tot 01 Juni - Rant over 'gezondheid' - Lees deze nog maar 3 x

Duidelijk kan ik niet op een wekelijkse basis alleen iets vertellen over mijn belevenissen in Amerika, voornamelijk omdat mijn stage niet bijzonder snel vooruit gaat. Er gebeurt vanalles, zeker deze laatste weken. Veel overleggen met samenwerkende onderzoekers, veel voorbereiden voor muiswerk en vervolgexperimenten, etc.

Voor mij de perfecte tijd om al mijn vaardigheden toe te passen die ik in de laatste jaren heb opgedaan:

- Time en project management: ik moet nu alle experimenten voor mijn report in 4 weken afmaken, voor ik terugga naar Nederland. Verder wil ik ook van mensen hier fatsoenlijk afscheid nemen. En nog een beetje een redelijk schema hebben voor de dag. Een hoop gepuzzel, maar dat vind ik alleen maar uitdagend, en tot nu toe is alles goed verlopen.

- Stress management: Nu pas merk ik hoe zeer dit belangrijk is, om gewoon te kunnen chillen. Dat doe ik dan ook, misschien meer dan wenselijk is ;). Voornamelijk let ik op mijn interne dialoog: hoe ik over mijn omstandigheden denk en over mijn handelingen ten opzichte daarvan. Ik kan mijzelf in een ware depressie denken, maar net zo snel weer de wolken in. Je snapt wel waarop ik focus :)

- Dieet: wat ik eet blijkt veel impact op mijn energieniveaus en concentratie te hebben. Bulletproof koffie in de ochtend en ik kan makkelijk doorgaan tot halverwege de middag zonder honger of zorgen om eten. Dan thuis lekker veel groentes en een stukje vlees of vis. Heerlijk!

- Slaap: mijn schema is iets anders nu: ik zet mijn wekker niet en slaap tot ik wakker wordt (zover ik in de ochtend geen afspraken heb op het lab) en 's avonds ga ik door tot ik moe wordt (vaak pas rond 11 uur of later.). Als ik dan vroeg moet opstaan, merk ik het wel voor de rest van de dag, maar ik kan lastig in slaap vallen als ik 's avonds te veel nadenk over wat er de volgende dagen/weken op de planning staat, dus dan werk ik gewoon wat langer door (tot 2 uur ofzo). Niet ideaal, maar het werkt opzich goed voor mij op dit moment.

Dus, 1 van de redenen waarom blogposts nu wat minder frequent zijn, is het ontbreken van een interessant onderwerp. Ik heb niet bijzonder veel te vertellen over mijn stage op dit moment, zoals ik al zei. 

Gelukkig komt daar de Nederlandse media met het nieuwste schandaal/claim/opmerking, waar ik lekker over kan nadenken. De TV-kijkers onder ons (ik ben daar niet 1 van, zal zo wel duidelijk zijn waarom) die graag naar NPO programmas kijken, zullen misschien vorige week de aflevering van het programma 'Broodje gezond' hebben gezien over sinaasappelsap/vruchtensap en hoe 'gezond' dit echt is voor je. Ik heb daar een paar gedachtes over, die ik vrijelijk op mijn blog ga delen met jullie. *evil laugh*. Ga lekker zitten en geniet.

Disclaimer: ik kijk geen TV. Ik ben een biomedisch wetenschapper in opleiden met een buitengewone passie voor het menselijk lichaam die regelmatig (lees dagelijks meerdere uren) naar filosofie en biohacking podcasts luistert.

With that in mind...

Mijn gedachtes over gezondheid en algemene media, in mijn ervaring.

Ongeveer een jaar geleden ben ik voor het eerst echt gaan nadenken over wat een gezond dieet inhoud. Nu was het voor mij al snel duidelijk dat mijn persoonlijke dieet (de dingen die ik eet) op basis van wetenschap zou worden bepaald: ik zou in de literatuur gaan onderzoeken welk dieet ziektes kan voorkomen. Een paar maanden geleden vond ik het concept van biohacking, dat verder daarin gaat en waarbij dieet gezien wordt om een manier om prestatievermogen te verbeteren. 

Wat is nu het verschil hiertussen? 

Aan de ene kant: het voorkomen van ziektes

Aan de andere kant: optimale prestatie.

Ik zie het zo: optimale prestatie veronderstelt het voorkomen van ziektes. Ziektes zijn logischerwijs belemmerend voor optimale prestatie, dus een dieet dat focust op optimale prestatie focust daarbij automatisch op het voorkomen van ziektes.

Hoe veel mensen denken op die manier over dieet? Geen idee, eerlijk gezegd. Ik weet wel dat ik vroeger dacht over dieet als een 'tijdelijk aangepast etenspatroon'. Nu denk ik erover als: de dingen die ik regelmatig eet. Weer een andere mindset, dus. 

Mijn eigen dieet (de dingen die ik eet) gaat nu uit van dingen waar ik me goed bij voel. Ik heb de laatste weken veel minder gegeten dat mogelijk (volgens wetenschappelijke bronnen) problemen kan leveren voor sommige (of alle) mensen die het eten. Problemen zoals: slaapproblemen, energie schommelingen/tekort, concentratie problemen, slechte huid, slechte stoelgang, allergieen, honger, etc. Dit zijn vaak symptomen waar mensen gewend aan raken en het niet langer zien als een probleem. Honger, bijvoorbeeld, voel ik niet meer, sinds ik anders ben gaan eten. Wat eet ik nu? Groentes, boter, eieren, gehakt, vis. Zo dicht mogelijk bij de bron. Niet verwerkt, niets toegevoegd. Maar ook geen granen, geen zuivel. Mijn energie en conctratie zijn veel verbeterd sinds ik zo ben gaan eten en dit is slechts het begin van de ideeen die ik heb opgedaan sinds het horen van dit concept van biohacking.

Het belangrijkste dat veranderd is, is de betekenis van het woord: gezondheid. Zoals ik al zei, dat kan verschillend geinterpreteerd worden. Wanneer is iets gezond? Wat is de standaard? Is iets gezond als je er niet ziek van wordt? Of als je er ziektes mee voorkomt? Of als je er optimaal me presteert? 

Mijn standaard vraag nu, als iemand iets 'gezond' noemt, is 'waarom?'. En dan blijf ik doorvragen, met aandacht op de biologische achtergrond van de titel 'gezond'. Wat vinden wij gezond? En wat is de schaal waarop we werken? Denken we aan optimale prestatie, of alleen maar aan niet gelijk ziek worden?

De relevantie van deze vragen is duidelijk geworden aan de hand van een aantal TV-programmas die ik de laatste tijd heb gezien en de zoveelste gezondheids claim die ik heb gehoord. Dat wil niet zeggen dat de claim incorrect is. Als wetenschapper kan ik dat pas beoordelen als ik het bewijs heb gezien, en dat heb ik nog niet onderzocht in zoverre dat ik hierover kan rapporteren. Dit is slechts mijn mening vanuit wat ik de laatste tijd aan informatie heb gevonden en vanuit mijn basiskennis opgedaan tijdens mijn studie. 

Om de laatste aflevering van 'Broodje gezond' als voorbeeld te nemen, over vruchtensappen. (BTW: handig om de aflevering eerst te kijken). 

Kort samengevat, de claim is dat vruchtensap, in het bijzonder sinaasappelsap, net zo veel suiker bevat als Cola of frisdrank en daarom niet zo gezond is als mensen denken. Laten we dat even goed bekijken.

Vragen komen in mij op zoals:

- Waarom is suiker ongezond?

- Zit dezelfde suiker in vruchtensap en in frisdrank?

- Waarom denken/dachten we dat sinaasappelsap gezond is/was?

- Wat bedoelen we sowieso met gezond in deze context?

Genoeg om te onderzoeken en sommige vragen worden ook in de aflevering beantwoordt. Er worden experts over ondervraagd, artsen en onderzoekers. Die weten natuurlijk waar ze het over hebben *ahum, dat is een andere discussie, voor een later moment ;)*.

In ieder geval lijkt 'gezond' in deze context voornamelijk 'niet ziek worden' of 'voorkomen van ziektes' te zijn. Suiker wordt aangedragen als de oorzaak van veel ouderdoms/welvaartsziektes zoals diabetes type II en overgewicht/obesitas. Dit wordt verklaard doordat suiker zoals in frisdrank veel pieken in insuline veroorzaakt die op lange termijn het lichaam minder gevoelig maken voor insuline, waardoor suikerziekte ontstaat. 

Klinkt logisch en lijkt ook te kloppen met wat ik hierover weet. En makkelijk ook, zo!

Maar als het zo is dat suiker diabetes type II, overgewicht en andere welvaartsziektes veroorzaakt, waarom schrijft de arts dan geen dieet voor, maar medicijnen? (andere discussie weer, he Cecile ;) )

Wat zou mijn studie toch makkelijk zijn als het echt zo simpel was. Als we de hele wereld van diabetes type II konden genezen door simpelweg geen suiker meer te eten. Maar helaas, er komt nog veel meer bij kijken en de problemen liggen dieper dan suiker/eiwit/vet. Als we zouden kijken naar wat er allemaal 'slecht is voor de gezondheid', dan zou je niets meer kunnen eten. 

Een paar elementen die voor mij relatief nieuw zijn om te overwegen als het gaat om voedsel:

- Waar komt het vandaan? Hoe is het verbouwd?

- Wat heeft mijn eten gegeten?

- Op welke grond hebben de groentes gegroeid?

- Wat is er toegevoegd aan mijn eten? Hormonen, antibiotica, pesticiden, genen (GMO's)?

- Hoe lang sinds de oogst? Hoe vers is het product echt?

- Wat zit er nu ECHT in mijn eten? Welke vitaminen, mineralen, sporenelementen?

- Waarin is het eten verpakt en hoe kan het zo lang bewaard worden?

Een van de opmerkingen die in mijn onderzoek meer en meer terugkomt, is dat ons eten minder voeding geeft dan een eeuw geleden. Een grotere hoeveelheid voedsel wordt geleverd, maar minder voeding per gram of volume. Zoals voor aardbeien: die kleine hollandse aardbeien zijn veel zoeter dan die grote aardbeien uit spanje. Waarom? Water, onder andere. Dan lijkt de spaanse aardbei meer te zijn, maar je koopt alleen maar water. Waarom zou dit niet gelden voor andere voedingsstoffen zoals vitaminen?

Doe eens een experiment: vergelijk een hoogwaardig (duur) vleesproduct met de supermarkt goedkoopste variant. Hoe verschilt de smaak? Hoe verschilt de verzadigdheid na het eten hiervan?

Ik heb dit duidelijk ervaren met eieren, waarbij het verschil duidelijk zichtbaar is. Neem de standaard goedkope 24 per verpakking eieren en vergelijk met de 6 per verpakking biologische, kip-kan-doen-wat-ze-wil eieren. Kijk naar hoe de schaal breekt, kijk naar de kleur van de dooier, proef het verschil. Ik kan hier in de winkeln 10 eieren voor 8 dollar krijgen, of 24 voor dezelfde prijs. Waar zit het verschil?

Wat mijn punt vooral is, is dat het niet zo simpel is als we graag zouden willen denken. Er zijn enorm veel variabelen die meespelen in gezondheid:

- Voeding

- Slaap

- Stress

- Mindset

- Genen

- Omgeving

- Sport/beweging, om er maar een paar te noemen.

Hey, wat grappig dat er maar 1 bij zit die niet direct onder onze controle valt: genen. De rest, daar hebben we invloed op. 

OK, nog een tangent over calorien. Zeer belangrijk. Ik bedoel maar, waarom zouden ze anders op de verpakking van eten staan? *ahum*

Wat is een calorie nu precies? Vraag dat maar aan de natuurkundige. Even kort googlen: een kilocalorie (1000 calorien) = de hoeveelheid energie die nodig is om 1 kg water (ongeveer 1 liter) met 1 graad celsius te verwarmen. Cool, awesome, dat doet mijn lichaam veel, kilo's water verwarmen ....

Misschien niet precies dat, maar natuurlijk moet mijn lichaamstemperatuur in stand gehouden worden.

Maar mijn vraag blijft wel, hoe relevant is het nu echt om te weten hoe veel energie opgewekt kan worden (in theorie) uit het voedsel dat wij eten. Ik stel me voor: een scheikundig experiment, waarbij we eten gebruiken als brandstof om water te doen koken. Daar is het misschien relevant. 

O MIJN GOD, Dagmar! Wat zeg je nu! Calorien zijn het meeste belangrijke aspect van eten ooit! Als we meer calorieen eten dan verbranden dan komen we aan! De manier om af te vallen is om minder te eten dan we bewegen! Dat weet iedereen toch!

*lacht, zachtjes, want het is hier 12 uur 's avonds* 

Hierbij gaan we ervanuit dat de voedingstoffen uit voedsel 1 op 1 in ons lichaam worden opgenomen (hoe weet je dat?) en dat we precies kunnen meten hoeveel calorieen we verbruiken (hoe doe je dat?) en dat het lichaam energie superefficient gebruikt (is dat zo?) en dat alles dat resteert direct wordt opgeslagen (is dat zo?)

Dus wat weten we nu echt? Dit is wat mij logisch toeschijnt: als we precies moeten weten hoeveel calorieen we eten om te voorkomen dat we overgewicht krijgen, hoe deden mensen dat dan voor we scheikunde en natuurkunde hadden? Duidelijk had niet iedereen overgewicht. En als het zo simpel is als minder calorieen eten en meer bewegen, dan kunnen we afvallen op een dieet van frisdrank, of helemaal niets eten, toch? Of is het toch complexer dan dat?

De balans van energie via voeding en beweging is, zoals gewoonlijk, te simpel gezien. Iets dat mij opvalt nu, en dat voor mij ook een redelijk nieuw concept is, is dat ons lichaam stiekem heel slim en goed-ontworpen is. Goh, nooit gedacht, aangezien de mens zo ongeveer het meest succesvolle dier ooit in evolutie is. 

Dat komt heus niet allemaal doordat onze hersenen buitenproportioneel groot zijn ten opzichte van ons lichaam. Want hoe veel wordt er achter de schermen geregeld? Of zijn we veel aandacht kwijt aan het regelen van onze hartslag, ademhaling, bloedsuiker, vertering, 1 op 1 spieraansturing van skeletspieren, lopen, fietsen, praten, eten, etc etc etc. (en nog 1000 x of meer). Er zijn zo veel lichaamsprocessen die automatisch geregeld worden, waar wij onze aandacht niet aan hoeven te weiden. Dat wordt al geregeld door ons lichaam. Nu, waarom kan onze lichaam alles behalve regelen hoe dik we zijn? In de hele evolutie, zou er echt geen enkele regulatie zijn van lichaamsgewicht op een evolutionair voordelige manier? Wat is nu echt het probleem hier?

Zou het kunnen dat ons lichaam geheel in staat is om ons lichaamsgewicht te regelen? Zou het kunnen dat we deze regulatie verwoesten met wat we eten? Zou het kunnen dat ons lichaam niet is aangepast op het soort voedsel dat we nu eten (dat we slechts recentelijk zijn gaan eten als mensheid)?

Vast wel eerder gehoord, deze vragen. Ik denk gelijk paleo. Maar voor 1 seconde, schuif die vooroordelen die nu opkomen aan de kant en bekijk het bewijs. Bekijk de argumenten en het wetenschappelijke onderzoek. 

Mijn eerste vraag die ik nu stel als iemand iets 'gezond' noemt, is 'waarom?'

Voor de duidelijkheid, mijn frustratie, zoals ik die hier kan uiten, ligt niet bij een persoon in het bijzonder. Eerder, bij het aannemen van claims zonder dit te onderzoeken. Natuurlijk, niet iedereen heeft hier tijd voor en interesse in zoals ik dat heb, maar dit gaat verder dan 'gezondheid'. De media spreekt zichzelf voortdurend tegen en men weet niet meer wat ze moeten geloven. De oplossing lijkt zo eenvoudig: denk na en eet wat goed voelt. Dat werkt voor mij. Ik weet bij lange na niet zo veel over dieet / eten / etc als ik zou willen, maar ik weet iets meer, iets iets iets iets iets meer. 

De essentie is: wie weet er nu echt meer over wat gezond is dan jijzelf? Wie kent jouw lichaam beter? Wie voelt wat jij voelt? In ieder geval geen random persoon op TV, in de krant, op de radio, op het internet. Waar anders kunnen we vanuitgaan, als we onszelf niet kunnen vertrouwen?

Mijn frustratie is mijn motivatie, mijn passie, mijn Life Purpose. Dit is mijn doel, mijn visie. 

Wat is het bewijs? Wat is het onderzoek? Wat weten we echt en wat is er verzonnen/bedacht/wishful thinking? En hoe kan iedereen hiervan op de hoogte gesteld worden?

"You want to live, but tell me, is the kind of life you lead really any different from being dead?" - Seneca

Low Carbohydrate Diet ? - Mijn gedachtes over mijn sport en dieet

In een van mijn eerste blogpost had ik gemeld dat ik minder koolhydraten probeer te eten. In deze post hoop ik uit te leggen waarom en wat mijn gedachtes hierover zijn.

Ik ben al meer dan een jaar soort van af en aan bezig om uit te vogelen wat een gezonde levensstijl inhoud. Dit is best lastig, aangezien er heel veel tegenstrijdige informatie beschikbaar is over wat wel en niet gezond zou zijn. Natuurlijk heb je de standaard boodschappen van : eet veel groente en fruit, drink met mate, beweeg elke dag X aantal minuten etc. Maar ik ben dan weer dwars en wil weten waarom is het goed voor me en dat is een vraag ik die bijna eindeloos kan blijven stellen. 

Voorbeeld: eet X gram groentes per dag

Waarom zoveel groentes per dag eten?: 

> Daar zitten goede vitames en vezels in.

Waarom zijn vitamines en vezels goed voor je?

> Vitamines zijn nodig voor processen in het lichaam die je gezond houden.

> Vezels zijn goed voor de spijsvertering.

Waarom heb ik vezels nodig als mijn spijsvertering al goed is?

> Uhh......, ze zijn lekker ?

Kan ik vitamines alleen uit groentes halen?

> Nee, ook uit fruit en dierlijke producten. Verder zijn veel vitamines ook verkrijgbaar als voedingssupplementen. 

Waarom moet ik dan groentes eten als ik dezelfde vitamines ook in andere dingen kan vinden?

> Uhh...., ze zijn lekker ?

Met dit voorbeeld probeer ik duidelijk te maken dat de boodschap die we zo veel horen niet 100% waterdicht is en dat er niet 1 gouden standaard is wat betreft gezondheid. Er zijn vele opties en naar mijn idee is het aan de persoon zelf om te beslissen wat werkt of wat niet werk voor hem/haar.

Dus wat werkt dan voor mij? Dan is eerst de vraag: hoe denk ik dat ik het meest gezond ben? Welke dingen wil ik kunnen doen met mijn lichaam en in welke staat wil ik dat het verkeerd?

- Ik wil graag goed kunnen fietsen in een redelijk tempo in Nederland, zonder dat ik daardoor mijzelf compleet uitput.  (conditie)

- Ik wil graag een hoge trap op komen, in een redelijk tempo, zonder buiten adem boven te komen. (conditie)

- Ik wil graag een zware rugtas kunnen dragen, zonder dat mijn rug hieronder bezwijkt (kracht)

- Ik wil graag zware dingen kunnen dragen, rond 15 kg of zwaarder (Ranzijn vulwerk :p) of een flinke boodschappentas (kracht)

- Ik wil graag de hele dag door energie werken voor lichamelijke of geestelijke/mentale inspanningen (concentratie en energie)

- Ik wil graag hetzelfde postuur houden dat ik nu heb, dus niet supergespierd of ongespierd.

- Ik wil graag mijn hoeveelheid lichaamsvet beperken, zodat ik mijn kleding blijf passen :p. 

- Ik wil graag lenig en flexibel zijn, dus met goede gewrichten 

Dus met deze verlangens voor mijn lichaam, welke levensstijl kan dit bewerkstelligen? Ten eerste, als ik iets van conditie en kracht wil hebben, dan moet ik echt gaan sporten. Verder zijn dingen als dieet en slaappatronen belangrijk. Mogelijk van belang zijn dingen als ademhaling en ontspanning.

Dus ik begon met sport: welke sport past bij mij.

- Sportschool: ik kan gaan wanneer ik wil, de apparatuur is beschikbaar. Helaas ook echt supersaai om te doen, ik moet er wel een tijdje doorbrengen (1 uur of meer) om het de reis waard te maken, graag ga ik als het rustig is en mijn gewensde apparatuur niet bezet is. Etc. Genoeg redenen voor mij om iets anders te zoeken.

- Zwemmen: lekker makkelijk, alleen een zwembad nodig. Ik heb al een solide techniek van mijn tijd in wedstrijdzwemmen. Ben wel afhankelijk van de openingstijden van het zwembad (de Bever is alleen in de zomer open en de Hoornse vaart heeft ook niet altijd alle baden open voor vrijzwemmen), en baantjestrekkers hebben vaak 1 of 2 baantjes met 6 tot 10 mensen die allemaal een ander tempo hebben. En dan is er weer het op en neer reizen. Opnieuw niet echt mijn ding. 

* Zie de duidelijke trend in mij niet willen sporten met andere mensen :p. Wat kan ik dan helemaal zelf doen, waarbij ik niet hoef te reizen, wat ik kan doen wanneer ik wil, zonder dat mensen in de weg zitten?

- Bodyweight exercises; oefeningen waarbij je jouw eigen lichaamsgewicht gebruikt als, nou, gewicht. Denk aan dingen als opdrukken, sit-ups, squats etc. Daar heb je niet veel materiaal voor nodig (eigenlijk niets, maar sommige dingen zijn wel handig) en kan je zo moeilijk (of makkelijk) maken als je zelf wilt.

Een paar punten om op te letten: 

- De oefeningen moeten in goede vorm worden gedaan (op de juiste manier), anders kan je jezelf mogelijk blesseren.

- Het effect van de training hangt af van hoe je het trainingsschema inricht. Een paar superzware reps achter elkaar met veel rust en meerdere rondes zullen meer spiermassa en explosieve kracht geven, terwijl meer wat lichtere reps met minder rust ertussen juist conditie en uithoudingsvermogen van spieren zullen verhogen (daar ga ik dus voor). 

- Om sowieso je spieren te onderhouden heb je genoeg energie en vooral eiwit nodig in je dieet, om herstel van de spieren mogelijk te maken. 

Dus dat ben ik nu aan het doen: body weight exercises. Bijna elke dag doe ik (nu in Amerika 's ochtends voor het ontbijt) 12 tot 20 minuten aan oefeningen. Ik heb 3 trainingsschema's die ik 3 dagen achter elkaar doe, daarna neem ik een dag rust en begin ik weer van voor af aan. En na afloop van het sporten besteed ik 10 - 12 minuten aan het rekken van de spieren die ik heb gebruikt. 

Voorbeeld trainingsschema: 

Dag 1: High Intensity Interval Training (voor conditie) of 100 burpees zo snel mogelijk

- 12 x 50 seconden intensief sporten, 10 seconden rust.

Dag 2: 5 sets van oefeningen, waaronder 2x 85 seconden burpees of single unders (touwtje springen :p), 2 x 3 sets van push ups en squats, en 30 tot 60 seconden een plank houding. 

Dag 3: 6 sets van oefeningen, zelfde als dag 2, maar nu 3 x 3 sets van pike push ups, sit ups, en dips.

Met dit trainingsschema probeer ik al mijn spieren aan bod te laten komen, dus niet alleen armen, benen, buikspieren, maar ook schouders, rug etc. Dit gaat vrij snel als je niet met een gewicht werkt, maar als je het hele lichaam gebruikt. 

Nu ik in LA ben, ga ik ook vaak op de fiets naar het lab. Nu is de heenweg heuvelafwaards, maar de weg terug, ha, natuurlijk niet ;). Verder zit ik in het lab op de 6 verdieping (1 is de begaande grond), dus ga ik regelmatig 5 trappen op en af als ik ga lunchen bijvoorbeeld of even pauze neem.

Dus sport zit denk ik wel goed zo. Ik merk langzaam aan dat ik overal beter in wordt, dus dat is ook een goed teken voor mij. 

Wat betreft dieet (ik bedoel hiermee gewoon 'de dingen die ik eet'), daar had ik wat meer moeite mee. Ik wil, als wetenschappelijk opgeleid persoon, graag iets waarvan de biologische basis overeenkomt met wat ik heb geleerd over het lichaam en dat ook aangetoond is om de gezondheid te bevorderen. Ik zie dat op 2 manieren. Aan een kant zoek ik iets dat de gezondheid van mijn lichaam in stand houd (een compleet dieet, waarbij ik niet veel voedingsupplementen nodig heb) en aan de andere kant wil ik graag weten welke producten schadelijk zijn (en natuurlijk in welke mate ze schadelijk zijn), zodat ik die kan vermijden. 

Ik hoorde van mijn moeder over haar collega op het Regius college, die zich met dezelfde dingen bezig hield: intensieve sporter en met een bewuste keuze van een paleodieet. Dus met hem heb ik contact opgenomen met de vraag waarom hij had gekozen voor een paleodieet. Hij raadde me een boek aan, om mee te beginnen, genaamd 'Good calories, bad calories', geschreven door Gary Taubes. Dit is een wetenschappelijke investigator (dus geen wetenschapper) die de kwestie van dieet en vooral de communicatie hierover in onze samenleving en in de wetenschap heeft onderzocht in de laatste 100 jaar ongeveer. Zijn focus ligt vooral op dingen als vet, cholesterol, en suiker in het westerse dieet, de algemene gedachtes en ideeen hierover en welk wetenschappelijk onderzoek daar achter lag. Nu probeert hij meerdere standpunten te bespreken, maar zijn focus ligt vooral op het standpunt dat koolhydraten, voornamelijk verwerkte koolhydraten, aan de grondslag liggen van de meeste westerse ziektes, zoals diabetes type II (oudersdoms suikerziekte), obesitas, hart en vaatziekten, kanker etc.

Ik zal een aantal van zijn argumenten geven (als in de argumenten die hij bespreekt) die dit standpunt ondersteunen en wat ik hierover heb geleerd tijdens mijn studie (gemarkeerd met een 'o'):
- Westerse ziektes zijn te vatten onder 1 noemer door te zeggen dat het verstoringen zijn van het metabolisme, en dat ze dus ook 1 oorzaak hebben, maar dat patienten in meerdere of mindere maten last hebben van verschillende symptomen.
o Het metabool syndroom (metabolic syndrome/syndrome X) is een officiele diagnose, waaronder symptomen vallen zoals verhoogde bloedsuiker, insulineresistentie (je lichaam reageert minder goed op insuline in het bloed), overgewicht/obesitas, verhoogde bloeddruk. Deze symptomen komen in verschillende combinaties voor in diabetes type II, obesitas en hart- en vaatziektes. Dit wijst erop dat deze ziektes eenzelfde oorzaak hebben.
- Uit de ontwikkeling van het westerse dieet is te zien dat er vele maten hogere hoeveelheden verwerkte suikers worden gegeten dan 50 jaar geleden of een eeuw geleden en daarmee ook het aantal patienten dat lijdt aan westerse ziektes. Als dit dieet wordt overgenomen door andere bevolkingsgroepen, dan stijgt het aantal patienten met westerse ziektes tot vergelijkbare hoogtes (denk aan ontwikkelingslanden).
- Hieruit lijkt op te maken dat verwerkte suikers een oorzaak kunnen zijn, maar een andere theorie is dat de hoeveelheid vet en cholesterol in het dieet omhoog is gegaan. Onderzoeken die dit proberen aan te tonen als verantwoordelijk voor de stijging van westerse ziektes zijn niet overtuigend. Onderzoek naar verwerkte suiker is in veel mindere maten gedaan, omdat dat niet werd gezien als een mogelijke oorzaak (in de tijd waar Gary Taubes het over heeft).
o Zelf heb ik de literatuur nog niet bestudeerd in detail en dit zal ook redelijk wat tijd gaan kosten. Nu ben ik nog met een ander project bezig, maar ik ga hier zeker aandacht aan besteden.
- Het belangrijkste effect van suiker op het lichaam is dat insuline gemaakt wordt, een hormoon dat zorgt voor de opname van suiker uit het bloed, zodat de bloedsuikerspiegel constant blijft, maar ook voor de opslag van suiker in de lever, spieren en vetweefsel. Een ander effect van insuline is het aanzetten tot opslag van vet en de omzetting van suiker naar vet in het vetweefsel. De effecten van insuline kunnen worden samengevat als opslag van energie.
o Dit staat inderdaad zo in mijn boeken over fysiologie.

- Het eten van koolhydraatrijk voedsel geeft een hoge productie van insuline. Een langdurige hoge hoeveelheid insuline in het bloed zorgt ervoor dat cellen minder goed reageren op insuline, waardoor meer suiker in het bloed overblijft, waardoor meer insuline wordt gemaakt, waardoor cellen minder reageren etc. Dit is het probleem bij diabetes type II (oudersdoms suikerziekte). Het lichaam reageert niet meer op insuline dus de suikerspiegel is constant te hoog.
o Dit heb ik ook zo geleerd tijdens mijn studie.
- Een ander probleem van insuline resistentie is dat niet alle weefsels dit even snel krijgen. Spiercellen zijn eerder resistent dan lever en vetweefsel. Als resultaat: spierweefsel neemt minder suiker op, maar vet en lever juist meer, waardoor er meer opslag is van suiker in de vorm van vet, waardoor mensen te veel vet opslaan en overgewicht krijgen.
o Deze claim moet ik nog bevestigen.
- De verbranding van koolhydraten in de cellen vereist vaak zuurstof (aerobe verbranding als vakjargon). Tijdens deze vorm van verbranding ontstaat als bijproduct zuurstof radicalen. Dat zijn zuurstofmoleculen die schade aanricht aan de cel. Antioxidanten kunnen deze schade herstellen.
o Dit heb ik inderdaad ook zo geleerd.
- Er zijn theorien die zuurstof radicalen aanwijzen als een risicofactor voor kanker, aangezien een kankercel ontstaat doordat er veel schade aan het DNA is aangebracht. Verder zijn veel kankercellen afhankelijk van koolhydraten als hun bron van energie.
o Dit kan ik niet bevestigen, maar ik heb deze theorie inderdaad horen vallen tijdens mijn opleiding.

Hierboven staan allemaal effecten van koolhydraten/insuline op het lichaam. De redenatie die hieruit volgt is dus dat als je koolhydraten wegneemt deze problemen zijn opgelost.
- Zonder koolhydraten is er geen insuline.
- Zonder insuline geen constant signaal voor opslag van vet, dus geen overgewicht.
- Zonder insuline ook geen insuline resistentie en verhoogde bloedsuiker.
- Zonder koolhydraten dus ook minder schade aan cellen door verbranding van koolhydraten, dus minder kanker.

Een aantal andere feiten over het lichaam:
- Eiwitten kunnen worden omgezet naar suiker.
- Suiker is NIET de enige vorm van brandstof voor de hersenen (wat vaak wel wordt gezegd). Ook vet kan worden gebruikt, nadat dit is omgezet in de lever.
- Cholesterol in het eten is niet gelijk ook cholesterol in bloed. En het is niet zo makkelijk dat HDL/LDL cholesterol verhouding een risico is voor hart en vaatziektes.
- Hongergevoel wordt veroorzaakt door een lage hoeveelheid energie in het bloed (dus beschikbaar voor het lichaam). Als er weinig energie beschikbaar is, krijg je honger. Insuline zorgt voor opslag van koolhydraten en vet, dus het verlaagt de hoeveelheid energie in het bloed, waardoor je honger krijgt. (Terzijde, heb je wel eens gemerkt dat je meer honger krijgt als je begint te snoepen? Dat komt hierdoor.)
- Vetweefsel geeft een hormoon af (leptine) dat aangeeft dat er veel vet opgeslagen is en onderdrukt het hongergevoel. Als er genoeg vet is opgeslagen heb je dus minder honger. Natuurlijk is dit niet de enige factor die hongergevoel beinvloedt.

OK. Dit is zeker niet alle dingen die in het boek worden besproken of die ik erover weet. Als dit interessant lijkt, lees het boek dan :). Daar staat het in meer detail uitgelegd. Ik heb een samenvatting van het boek geschreven voor mezelf die ik bereid ben te delen, dus laat het weten als je daar interesse in hebt, dan zal ik die doorsturen.
LET WEL OP: Zoals ik het nu heb geillustreerd is slechts ter voorbeeld. De theorie is veel ingewikkelder dan dit, maar daar wil ik niet iedereen mee lastig vallen op dit moment. Als je daar interesse in hebt, ben ik blij om een Skype call daaraan te wijden :D.

Laat ik nu de relevante argumenten/overwegingen voor mij noemen:
- Ik wil lang en gezond kunnen leven. De grootste problemen in ouderdom zijn de westerse ziektes (diabetes type II, obesitas, hart en vaatziektes, kanker). Als die inderdaad door koolhydraten en de effecten van insuline worden veroorzaakt, dan lijkt de oplossing eenvoudig door minder koolhydraten te eten. Ik ben wel van het aanpakken van problemen bij hun oorzaak in plaats van het behandelen van symptomen. Ik heb zelf gezien tijdens het werken in de apotheek hoe veel medicijnen er gegeven worden aan patienten met deze ziektes, terwijl de oplossing zo eenvoudig lijkt.
- Op basis van de kennis die ik heb over het menselijk lichaam is er geen bezwaar tegen het minderen van de hoeveelheid koolhydraten die ik eet en tot zover lijken de theorien van het boek overeen te komen met wat ik heb geleerd. 

- Nu ik zelf mijn boodschappen doe en mijn eten klaarmaak zonder dat ik met andere mensen rekening hoef te houden, is het makkelijk om te kijken of het haalbaar is om minder koolhydraten te eten. Ik kan zo ook kijken wat de effecten zijn op mijn lichaam en hoe ik me voel.
- Het belangrijkste voor mij is dat ik me goed voel met hoe en wat ik eet. Niet alleen of iets lekker is, maar ook of ik me daarna energiek voel en of mijn lichaam het goed kan verteren. Er zijn een aantal dingen die ik nu veel ervaar waar ik graag een oplossing voor zou hebben (letterlijk in slaap vallen na de lunch tijdens lectures of het tijdens het lezen van artikelen) en de oplossing is misschien het aanpassen van mijn dieet.
- Voor mij is dit een goed moment om mijn dieet aan te passen. Ik ben niet zeer gehecht aan koolhydraatrijk eten en vind het ook leuk om nieuwe dingen te proberen. Ik zie het als een uitdaging :p.

Dus met dit in gedachte ben ik geleidelijk aan bezig om minder koolhydraten te eten. Ten eerste koop ik geen brood, rijst of aardappels (wel sweet potatoes, maar die wil ik binnenkort gaan vervangen door groentes als kale (boerenkool), sperziebonen etc.). Verder probeer ik minder te snoepen. Dat gaat makkelijk als je zelf geen snoepjes of koekjes koopt, maar op het lab willen mensen nog wel eens trakteren, dus daar ben ik nog niet perfect in :p. Ook koop ik producten waarvan ik weet wat ermee is gebeurd, dus zo dicht mogelijk bij de boer. Geen verwerkte vleesproducten, salades en dergelijke, of maaltijden uit de vriezer, maar hele groentes, fruit, vlees etc. Dan maak ik daar zelf wat lekkers van :).
Mijn grootste zwakte op dit moment is nog het snoepen, dus om dat onder handen te nemen ben ik bezig om mijn mindset over eten aan te passen. In plaats van dat ik elke keer gefrustreerd raak met mezelf elke keer dat ik een ongeoorloofde snack neem, herprogrameer ik de manier waarop ik eten zie: niet als iets lekkers of als afleiding, maar als brandstof, met de gedachte dat ik dus niet meer hoef te eten dan wat ik nodig heb om mijn energie op pijl te houden. Elke dag herhaal ik deze boodschap voor 5 minuten in mijn hoofd. En het lijkt goed te werken! Ik ben me bewuster van wanneer ik honger heb en wanneer ik gewoon zin heb om iets te eten (als afleiding voornamelijk). Deze aanpak is gebaseerd op het idee dat het onderbewuste deel van onze geest ons gedrag bepaald. Deze kan alleen geherprogrammeerd worden door bewuste handelingen uit te voeren die je als gewoonte wilt overnemen. Ook kan het met affirmations (het herhalen van een korte boodschap alsof het al zo is). Daardoor ga je onbewust handelen om deze boodschap een realiteit te maken. Dit is superkort het principe en het komt veel terug in personal development boeken en materiaal van Leo Gura.
Om dit alles echt meetbaar te maken, noteer ik de calorien, vet, eiwit, suiker hoeveelheden in mijn eten elke dag om te kijken hoe dit verandert in de loop van de tijd. Hierdoor heb ik meer inzicht in hoeveel ik daadwerkelijk eet en nodig heb qua energie op een dag. Dit is natuurlijk redelijk oppervlakkig, maar het is een manier voor mij om te meten wat ik eet en kan ik zien hoe deze waarden veranderen als ik mijn dieet aanpas.
Waar ik naartoe wil is dat ik alleen eet wat ik nodig heb, wanneer ik het nodig heb. Dus niet eten als ik daar gewoon zin in heb en als afleiding. Dit betekent niet een strak dieet van 1 slablaatje voor de lunch en mezelf uithongeren. In tegendeel: ik eet als ik honger heb en niet meer dan nodig. Dat is mijn doel.

Wil ik met deze blogpost zeggen dat dit de absolute waarheid is over dieet? Nee, maar dit is wat ik nu probeer. Zoals al eerder gezegd, wat qua dieet werkt voor iemand is totaal persoonlijk en afhankelijk van de gewensde levensstijl. Ik ben nu voor mezelf aan het experimenteren wat voor mij goed werkt. En misschien is dat wel mijn oude dieet of een heel ander dieet, maar dat weet ik pas als ik het probeer. Ik bepaal aan de hand van wat ik leer over het menselijk lichaam wat logischerwijs gezond is, zover ik dat kan, en natuurlijk aan wat voor mij goed voelt.

Dus voel je vrij om opties aan te dragen, maar wees bereid om ze te beargumenteren :p.

Dat was het weer voor deze special. Ze worden steeds langer zo. Wat dacht je ervan? Was het onderwerp interessant of niet? Weet je iets beters of is er iets dat je graag wilt zien in zo'n post? Laat het me weten, dan kan ik de volgende special nog interessanter maken (mogelijk).

Mijn Stage (deel 1) - De achtergrond

Ik dacht dat het voor de begrijpelijkheid van de volgende blogposts handig zou zijn om mijn stageonderzoek in wat meer detail uit te leggen. Aangezien het nogal wat voorkennis vereist, ga ik dat in delen doen, zodat het (hopelijk) goed te volgen is.

Beginnend bij de achtergrond of de aanleiding van mijn onderzoek.
Mijn onderzoek is gericht op het behandelen van longkanker en specifiek vorm die Small Cell Lung Cancer (SCLC) wordt genoemd (kleincellig longkanker). Er zijn meerdere vormen van longkanker die met meer of minder regelmatigheid voorkomen. 15% van longkankerpatienten worden gediagnostiseerd met SCLC. Niet verwonderlijk is het grootste deel van de patienten roker of oud-roker. Dat is namelijk de grootste risicofactor voor dit type kanker (dat wil niet zeggen dat niet-rokers het nooit kunnen krijgen, maar de kans is vele malen lager).
De overleving van SCLC is erg slecht. Statistisch gezien is de overlevingskans van SCLC patienten na 5 jaar ongeveer 5%. 95% van de patienten overlijdt dus binnen 5 jaar na diagnose. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de kanker pas in een laat stadium wordt gevonden (vaak pas na de uitzaaiing van de kanker). Daardoor kan de kanker alleen nog maar met chemotherapie of bestraling bestreden worden. De standaard behandeling (cisplatin / etoposide (CE) een type chemotherapie) werkt in het begin erg goed en de kanker verdwijnt snel, maar komt in het grootste deel van de patienten weer terug en dan is de kanker niet meer gevoelig voor CE. Er zijn geen andere gevalideerde behandelingen voor SCLC, dat wil zeggen dat er geen behandelingen zijn die bewezen goed werken voor de behandeling van SCLC. Wel zijn er erg veel experimentele behandelingen in clinical trials (dus nog in onderzoek, niet bewezen werkzaam). Er is dus noodzaak voor verbeteringen van de huidige behandeling. (Dit onderdeel heet relevantie van het onderzoek (voor de mensen die de wetenschappelijke terminologie willen weten)).

Een ander aspect van SCLC dat bijzonder interessant is voor dit onderzoeksproject: sommige SCLC patienten (1% ongeveer) krijgt een auto-immuun reactie, veroorzaakt door aanwezigheid van de kanker, gericht tegen het zenuwstelsel en de hersenen. Auto-immuun betekent dat het afweersysteem (het immuunsysteem) het gezonde weefsels of cellen van het eigen lichaam aanvalt. Dus niet (alleen) de tumor. Een symptoom of ziekte die optreedt tegelijkertijd met de aanwezigheid van een tumor (of veroorzaakt door de tumor) wordt een paraneoplastic syndrome genoemd (vertaald een syndroom dat optreed rondom de aanwezigheid van een neoplasm (tumor)). Er zijn meerdere vormen van deze auto-immuun reactie, maar degene die voor dit onderzoek interessant is wordt Paraneoplastic EncephaloMyelitis / Sensory Neuropathy (PEM/SN) genoemd. Patienten hebben ontsteking in de hersenen (encephalomyelitis) en verliezen gevoel in hun ledematen (sensory neuropathy). Ik heb verder niet veel gelezen over de exacte symptomen, maar dat is wat ik uit de naam haal. PEM/SN patienten hebben vaak een kleinere SCLC tumor die goed te behandelen is, waarschijnlijk doordat het immuunsysteem ook de tumor onder controle houdt. Helaas is PEM/SN op zich ook dodelijk en vaak waar de patienten aan overlijden. De behandeling voor de tumor en PEM/SN zijn tegenstrijdig, dus het is een lastige balans voor de artsen. PEM/SN komt ook voor bij andere kankers (dus niet alleen maar bij SCLC patieten), maar in het grootste deel van de patienten met PEM/SN komt het voor samen met SCLC. Vaak wordt de SCLC pas ontdekt door de artsen nadat de PEM/SN is vastgesteld, omdat de kanker al in een vroeg stadium tot een immuunreactie kan leiden.
In het algemeen is een immuun reactie gericht tegen 1 doelwit, een klein stukje van een eiwit of een ziekteverwekker dat het immuun systeem herkent en zich op richt. De immuun reactie van PEM/SN is gericht tegen een eiwit dat wordt gemaakt door de tumor en door de zenuwcellen. De naam van dit eiwit is HuD of ELAVL4 (hetzelfde eiwit, maar heeft 2 namen). De theorie is dat SCLC dit eiwit heeft, doordat de gezonde longcel waaruit de tumor is ontstaan dezelfde embryonale oorsprong heeft als zenuwcellen. De gezonde longcel kan HuD niet maken, maar krijgt die mogelijkheid wel als SCLC cel. Tumorcellen zijn vreemd op die manier en kunnen allerlei eiwitten maken die normale cellen niet kunnen maken. Aangezien de immuun reactie gericht is op HuD, maakt het geen onderscheidt tussen SCLC cellen en zenuwcellen, die allebij HuD maken. De immuun reactie, aangezet door de SCLC, zal dus ook het zenuwstelsel van de patient aanvallen.
Niet bij elke SCLC is de immuunreactie zo extreem. In ongeveer 15% van de SCLC patienten zonder PEM/SN worden antilichamen tegen HuD gevonden in lage hoeveelheden. Deze patienten hebben dus een immuun respons tegen HuD, zonder dat ze zenuwschade ondervinden. Wat betreft de SCLC, hebben deze patienten een betere overlevingskans. Het kan dus voordeling zijn om een immuunrespons tegen HuD te hebben als SCLC patient, zolang deze niet overgaat op het zenuwsttelsel.

De onderzoeksgroep waar ik nu bij werk heeft mogelijk een oorzaak gevonden van waarom HuD als doelwit wordt gekozen door het immuunsysteem. Normaal gesproken is het lichaam beschermd tegen auto-immuniteit door een mechanisme genaamd tolerantie: immuun cellen die reageren tegen normale (lichaamseigen) eiwitten worden onderdrukt. Duidelijk is dit bij HuD niet meer het geval voor PEM/SN patienten. Om de natuurlijke tolerantie tegen HuD te breken, moet een hele sterke stimulus aanwezig zijn of moet het eiwit net iets anders eruit zien dan normaal, waardoor de tolerantie niet meer opgaat.
Bij HuD heeft mijn onderzoeksgroep eerder gevonden dat een klein deel van het eiwit beschadigd kan raken, en dat deze beschadiging ervoor zorgt dat de vorm van het eiwit anders wordt. Deze beschadiging wordt isoaspartylation genoemd. Ik zal isoaspHuD als afkorting gebruiken om aan te duiden dat ik het beschadigde eiwit bedoel. IsoaspHuD komt normaal gesproken voor in het lichaam, maar wordt snel gerepareerd door een eiwit tot normaal HuD. Dan is er weinig kans dat het immuunsysteem de isoaspHuD ooit te zien krijgt, aangezien het altijd in de cel zit. Bij SCLC cellen ontbreekt dit hersteleiwit of is veel minder aanwezig. Tumorcellen gaan ook regelmatig dood, waardoor de inhoud van de cel naar buiten komt. Door deze twee factoren (ontbreken van herstel en het openbreken van de cel na de dood) kan het immuunsysteem in aanraking komen met isoaspHuD. Deze beschadigde versie van HuD wordt dan als lichaamsvreemd en gevaarlijk herkent en het immuunsysteem kan isoaspHuD als target gaan gebruiken.
Dit theoretische principe is waar mijn huidige onderzoek is gebaseerd: is het mogelijk om door vaccinatie met isoaspHuD het immuunsysteem op HuD van de SCLC cellen te richten, maar niet op de zenuwcellen, waar alleen de normale vorm van HuD voorkomt.
Als dit daadwerkelijk zo werkt als we denken, dan zou een vaccinatie aan SCLC patienten gegeven kunnen worden na hun chemotherapie. De immuunreactie die dan wordt aangezet kan de resterende tumorcellen opruimen en hopelijk ook weglaten. Het immuunsysteem is enorm krachtig als het eenmaal een goede target heeft en is in staat om de kanker volledig op te ruimen, wat al is gezien in kankerpatienten die immuuntherapie hebben ontvangen (in zeldzame gevallen, dus niet al te optimistisch worden, maar alle beetjes helpen).

Dat is het een beetje voor nu. Eerst maar eens kijken of dit duidelijk genoeg is. Het vervolg zal gaan over de experimenten. Laat het weten als jullie vragen en / of opmerkingen hebben. Het is mijn genoegen om dit soort onderwerpen te bespreken !